GENEL BİLGİLER

Tanıtım

Sapanca İlçesi Marmara Bölgesi’nde Sakarya İli’ne bağlı bir ilçedir.1957 yılında özel bir kararnameyle ilçe statüsüne kavuşmuştur. Kuzeyinde Sapanca Gölü, doğusunda Sakarya İli’ne bağlı Arifiye yer almaktadır. Güneyinde Samanlı Dağları, Pamukova ve Geyve ilçeleri, batısında ise Kocaeli İli’ne bağlı Maşukiye Beldesi ile çevrilidir. İlçeye bağlı Kırkpınar ve Kurtköy beldeleri bulunmaktadır. Her iki beldede belediye teşkilatı vardır. İlçeye bağlı 13 köy bulunmaktadır.

Sapanca İlçesi’nin yüzölçümü 142 kilometrekare, denizden yüksekliği ise 36 metredir. Sakarya İli’nin alanı en küçük 2. ilçesi, nüfus yoğunluğu (kilometrekareye 196 kişi) en fazla olan ilçesidir.2000 yılı nüfus sayımına göre ilçe merkezi nüfusu 21 776,köyleriyle birlikte ise 36 496’dır.2000 yılı nüfus sayımına göre, oransal anlamda nüfusu en fazla artmış olan ilçedir.

Kuzey Anadolu Fay Hattı(KAF),Sapanca Gölü’nden geçer. Bu nedenle Sapanca İlçesi 1.derecede deprem bölgesidir. Fakat fay hattının gölün içinden geçmesi nedeniyle de önemli bir avantaja sahip olarak,17 Ağustos 1999 depremini az bir zararla atlatmıştır.

İlçe iklim olarak Karadeniz ve Akdeniz Bölgesi iklimleri arasında geçişli bir iklime sahiptir. Kışlar yağışlı ve az soğuk, yazlar ise görece kurak fakat ılımandır. Kış aylarının başlaması genellikle Kasım ayı, bahar aylarının başlaması ise Mayıs ayının ikinci yarısından itibarendir. Yaz aylarında da alınan yağışlar nedeniyle kısıtlı bir yaz mevsimine sahiptir.

İlçe ekonomisi genel anlamda tarımsal niteliklidir. Meyva yetiştiriciliği ve son yıllarda önemli bir seçenek olan iç ve dış mekan süs bitki yetiştiriciliği, ilçenin ekonomik anlamda ufkunu açan bir oluşumdur. İlçede önemli bir orandaki aile süs bitki yetiştirme işiyle meşgul olmaktadır. Dere kıyılarında kurulu bulunan alabalık üretimi de önemli getiriye sahip ekonomik uğraşlardandır.

İlçenin en önemli zenginliği Sapanca Gölü’dür. Sapanca İlçesi bölgede en eski yerleşim olduğundan ilçe adını göle de vermiştir. Sapanca Gölü’nün yüzölçümü 42 kilometrekare, doğu-batı yönünde uzunluğu 16 kilometre, genişliği ise 5,5 kilometredir. Gölde bugüne değin saptanmış maksimum derinlik 61 metre, ortalama derinlik ise 31 metredir. Gölün denizden yüksekliği 33 metredir. Gölün suları Sakarya İli merkez ilçesi Adapazarı’nın içme ve kullanma suyu kaynağıdır. Tektonik kökenli bir göldür. Jeolojik araştırmalara göre geçmişte İzmit Körfezi’nin uzantısı iken, Samanlı Dağları’ndan inen derelerin taşıdığı alüvyonlarla göl körfezden ayrılmıştır. Sapanca Gölü, Samanlı Dağları’ndan inen dereler ve yeraltı kaynaklarından beslenir. Fazla sularını, doğu ucunda bulunan tahliye kanalı aracılığı ile Çark Deresi’ne, oradan da Sakarya Nehri’ne akıtır.

Tarihi

Bilinen yazılı belgelere göre M.Ö. 1200 yıllarında Frigyalılar’ ın (Frigians) bölgeye gelmesiyle, bir yerleşim yeri olarak adı geçen Sapanca, gerçek anlamda M.Ö 378 yılında Bitinya Krallığı (Bithynia Kingdom) tarafından kurulmuştur. Doğu Roma İmparatorluğu döneminde Buanes, Sofhan veya Sofhange adıyla anıldığı belirtilmektedir. Sapanca ve Sapanca Gölü yabancı tarihi kaynaklarda Ayan Gölü, Sabandja veya Sabandghe olarak anılmaktadır.

Sapanca Gölü ve buna ait bazı tasarılar  Bitinya Krallığı (Bithynia Kingdom) zamanında da söz konusu olmuştır. O zamanlar İzmit (Nicomedia) krallığın başkentidir.  Nicomedia Valisi olan  Plinius, Karadeniz’ i (Euxine Pontus) Sakarya Nehri’ ni (Sakkaria, Sangarius, Sangarius River) kullanarak Sapanca Gölü’ ne (Lake of Sabandja) ulaşmayı, buradan da İzmit Körfezi’ ne (Astecanus Sinus, Gulf of Astacus, Golphe D’Ismid, Golphe De Nicomedia, Gulf of Ismid, Gulf of Izmit, Gulf of Nicomedia, See of Nicomedia) varmayı amaçlayan bir proje üzerinde çalışmıştır. Ama bu proje, Osmanlı zamanında da düşünülüp denemeye çalışılsa da günümüze dek gerçekleştirilememiş bir projedir.

1890 yılında Sapanca’ ya gelen Demiryolu yukarıda söz edilen dar kıyıdan yarma açılmak sureti ile geçirilmiştir. Demiryolunun inşasından sonra kara yolu ihmal edilmiş ve az kullanılır olmuştur. Cumhuriyet devrinde karayolu gölün dar kıyısından değil, yamaçların gerisinden geçirilmiştir. Böylece kasaba tarihi ulaşım yolu görevini hem demiryolu hem de kara yolu ile yerine getirmeye devam etmiştir. 1950’li yıllarda E-5 Karayolu’nun gölün karşı kıyısından geçirilmesiyle Sapanca bir müddet önemini yitirir gibi olmuşsa da 1989 yılında TEM yolunun ilçeden geçmesi ile tarihi misyonuna yeniden kavuşmuştur.

Evliya Çelebi Seyahatnamesi ve Tarihçi Hoca Saadeddin Efendi’ nin Kayıtlarında Sapanca ve Çevresi 1640 yılında Erzurum seyahatine giderken kasabadan geçen Evliye Çelebi, kasaba hakkında şu bilgileri vermektedir. ‘’Bir zamanlar İzmitli bir ihtiyar buradaki orman ve çalıları temizleyerek saban yürüttüğünden ‘Sabancı Koca’ adı ile bir köy kurulur. Sonra zaman geçtikçe mamur bir hale gelerek Kanuni Sultan Süleyman zamanında kasaba olmuştur.’’

İlçede tarihi eser olarak Rüstem Paşa Camii, Rahime Sultan Camii, Hasan Fehmi Paşa Camii, Camii Cedit ve Yeni Cami bulunmaktadır. Vaktiyle İpek Yolu’nun geçtiği ve hali hazırda Sapanca Mezarlığı’nın giriş kapısından güney tarafa geçiş yolu üzerinde bulunan Vecihi Kapısı Osmanlı mimarisinden kalma geçmişe ait eserler arasındadır.

 
Coğrafya ve İklim
Sapanca Gölü hakkında şu bilgiler mevcuttur. Sapanca Gölü, Marmara Bölgesi’ nin İzmit Körfezi ile Adapazarı havzası arasında yer alır. Gölün doğu kıyısı Sakarya Nehri’ n den yaklaşık olarak 5 km uzaklıktadır. Batı tarafı ise İzmit Körfezi’ n den yaklaşık 20 km uzaklıktadır. Bu aralıkta bazı dere ve çaylar yer alır ama su akışları oldukça az olup, yazları neredeyse hepsi kurur. Önemli dere ve çaylar şunlardır; Balikhane, Karaçay, Yanık, Kuruçay, Mahmudiye Çayı, Istanbul Deresi, Keçi Deresi, Sarp Deresi ve Maden Deresi. Göle yeraltı sularının da aktığı ve gölü beslediği bilinmektedir. Gölün ise sadece tek bir çıkışı vardır ve bunun da adı Çarksuyu Çayı’dır. Bu çay Adapazarı’nın içersinden boylu boyunca geçip Sakarya Nehri ile birleşir. Çarksuyu’ nun başında su seviyesini düzenleyen düzenleyici mekanizma mevcuttur. Gölün suyunu konutlar ve çeşitli sanayiler kullanmaktadır.

Bilgiler Sapanca Belediyesi Web Sitesinden alınmıştır.